Yunanistan’dan sonra sıra kimde?

Yunanistan'dan sonra sıra kimde?
Krizde yeni Yunanistan ABD eyaletleri olabili Krizin ilk dalgasında batan finans kuruluşları konuşulmuştu, şimdilerde ülkelerin batıp batmayacağı tartışılıyor. Bazılarına kadar ise yarın, ABD’de kimi eyaletlerin batma riski konuşuluyor olacak Melis Şenerdem-Global Piyasalar Bundan iki yıl önce ABD’de mortgage piyasasının çökmesiyle başlayan kriz, ikinci aşamada Euro Bölgesi’nin borcu yüksek ülkelerini vurdu. Az Önce fazla göz önünde değil fakat bazı uzmanlar, ABD’de ekonomiyi yeniden can vermek için lokal yönetimlerin ve eyaletlerin haddinden pozitif borçlandığına ve bunun yeni bir tehlike oluşturduğuna dikkat çekiyor. Obama yönetiminin ekonomiyi yenilenmek için devreye soktuğu yüz milyarlarca dolarlık teşvik paketi, ağırlıklı olarak altyapı projeleri için harcanıyor. Bu projeleri finanse etmek isteyen eyalet ve belediyeler de ha bire tahvil ihraç ediyor. ABD yönetimi, eyaletlerin ve lokal yönetimlerin ihraç ettiği “Amerika’yı inşa et” tahvillerini (Build America Bonds, BAB) desteklemekte. Çoğu eyalet, bu tahvilleri ihraç ederek mektep, yol ve köprü gibi altyapıya karşın yatırımlarını finanse ediyor. Diğer Taraftan federal idare bu özel borca girme enstrümanlarının faiz maliyetinin yüzde 35’ini karşıladığı için çoğu eyalet ve belediye, bu tahvillerden faydalanıyor. Bir anlamda ABD devleti, lokal yönetimleri bu şekilde sübvanse etmiş oluyor. Milliyet’e konuşan fakat isminin açıklanmasını istemeyen Avrupalı bir yatırım bankası yetkilisi, “ABD derhal dünyanın en büyük şantiyesine dönüşmüş durumda. Çoğu Avrupalı banka, proje finansmanı için buraya yöneliyor” dedi. Reuters haber ajansına konuşan Citigroup’un ABD belediye tahvilleri stratejisinden sorumlu direktörü Patrick Brett de bir takım Avrupalı yatırımcıların bu enstrümanlara ilgisinin arttığını doğruladı. Brett, “Yatırımcıların cüzdanlarıyla oy kullandığını ve ABD eyaletlerine yatırım yaptıklarını görüyorsunuz” dedi. 109 milyar dolarlık ihraç Piyasadaki tüm tahviller için federal yönetimin ödeyeceği teşvik miktarının 50 milyar doları bulabileceği belirtiliyor. Bugüne dek ihraç edilen BAB tahvillerinin üçte biri California ve New York eyaletleri tarafından çıkarıldı. Reuters haber ajansının verilerine tarafından bugüne kadar bu özel tahvillerden 109 milyar dolar ihraç edildi. Ancak bu tahviller kısa zamanda piyasalarda yeni bir balon oluştuğu endişesi doğurdu. New York Times gazetesinin haberine göre Wall Street bankaları bu tahvilleri satış için eyalet ve lokal yönetimlerden sıradan tahvillere uyguladıklarından daha yüksek komisyonlar talep ediyor. Bankaların senet ihraçlarından kazandıkları komisyonun 700 milyon doları bulduğu tahmin ediliyor. Bir Takım bankaların da müşterilerine bu tahvillerin değerinin düşeceğine oynayıp açığa satmalarını nasihat ettiği belirtiliyor. Hem söz konusu tahviller, diğerlerine kıyasla daha ucuz olduğu için buradan seri kazanç elde etme fırsatı gören yatırımcılar tarafından kapışılıyor, bu da faizlerinin yükselmesine niçin oluyor. İç Kazanç Hizmetleri adlı kurum, durumu fark ederek belediyelere tahvillerin dürüst fiyatlanıp fiyatlanmadığını sormaya başladı. Bugüne dek 1.6 milyar dolarlık “Amerika’yı yapı et” tahvili ihraç eden Florida eyaleti tehlikeyi gördüğü için daha artı ihraç gerçekleştirmeyeceğini açıkladı. ABD Senatosu’nda Cumhuriyetçilerin hazırladığı bir tasarı, bu tahvillerin vadesinin daha önce planlandığı gibi yıl sonunda sona ermesini ve bir daha da çıkarılmamalarını öngörüyor. Ünlü milyarder yatırımcı Warren Buffett da lokal tahvillerde işin çığrından çıkmak üzere olduğundan endişe eden isimlerden. Buffett, finans kriziyle ilgili görüşlerini alıntı yapmak için ABD Kongresi’ne ziyafet edildiğinde yaptığı konuşmada, eyaletlerin bono ihracıyla borçlanmasının koskocoman bir soruna yol açmasından endişe ettiğini söylemiş ve şöyle devam etmişti: “Federal hükümet daha önce General Motors ve diğer şirketleri kurtarmışken bir eyalete sırtını dönmesi çok şiddet olur.” Beyaz Saray ise basında BAB hakkında son dönemde meydana çıkan negatif haberlere cevap verirken, bu tahviller tamamen finansman bulmanın fazla güç olduğu bir dönemde binlerce projenin hayata geçirildiğine uyarı çekildi. ABD Hazinesi de BAB’lar bir uçtan bir uca 2009 yılında lokal yönetimlerin devletin sağladığı teşviğin açık havada borçlanma maliyetlerinde 12 milyar dolar tasarruf ettiğini belirtti. California en riskli 10 listesinde En büyük bağ ihraç eden eyaletlerden California’nın bütçe açığı hemen 19.1 milyar dolara ulaşmış durumda. Mayıs ayında Londra merkezli kredi araştırma şirketi CMA’in yaptığı bir çalışmada, bu eyalet, batma riski en yüksek 10 “yönetim” arasında yedinci sırada yer aldı. Buna kadar California Yunanistan ve Ukrayna’dan daha tehlikesiz, oysa Letonya ve Irak’tan daha riskli durumda. 860 milyar dolarlık özendirme ABD’nin krizden çıkış için bulduğu çözüm, Keynes modelini kaldırdığı raftan indirmek olmuştu. Yani devlet zorunlu gördüğü durumlarda ekonomiye müdahele ederek ve bilhassa altyapıya yönelik yatırımlarla ekonomiyi canlandırıp istihdam yaratarak durgunluğu bertaraf etmeye soyundu. Barack Obama’nın başkanlığının başladığı ilk günlerde 787 milyar dolarlık dev bir teşvik paketi kabul edildi. Bu paket; ulaşım, enerji ve halk hizmetine karşın değişik altyapı projelerinin finansmanında kullanılıyor. Hem çarpan etkisi yaratarak çoğu ast sektöre hareketlilik getirdiği ve ekonomik canlanmayı hızlandırdığı savunuluyor. Sadece 2010’un birincil çeyreğinde 2.8 milyon birey istihdam edildi. Üzerine sonradan yapılan eklemelerle teşvik paketinin toplam büyüklüğünün 860 milyar doları aştığı varsayım ediliyor.

Yorum Ekle

%d blogcu bunu beğendi: