Kanserin etkileri

  Sağlık ve Yaşam    26 Mart 2019
Yorum Yok

Kanserin etkileri

Hücreli sayısındaki aşırı artışın bazı koşullarda nasıl olup da yaşamsal risk yarattığını anlamak kimi za­man güçtür. Habis hastalığın önemli etkileri kanserin yayıldığı normal dokuların ve/ya da bölgelerin (örn. karaciğer, kemik ya da akciğerler) alışılagelmiş işlevlerini engelleyecek şe­kilde artan bir şekilde daha fazla kanserli hüc­reyle dolması ve hasara uğraması sonucunda oluşur. Kayıtlı bir böl­geyle sınırlı (lokalize) kanserlerin ölümle sonuçlanması epeyce alışıl­madık bir durumdur. Kanser vefat­lerinin büyük bölümü hastalığın ya­yılmasına ya da metastazlara bağlıdır. Ancak, bu somut süreçlere ilave olarak kanserler ayrıca belli bir alan­de ayrıca de dolaşım sistemi aracılı­ğıyla bütün vücudu etkileyen fazla çe­şitli zehirli (toksik) kimyasal madde­ler üreterek de genel durumda gi­derek gelişen bir bozulmaya niçin olabilir. Bu kimyasal maddeler kilo kaybı ve halsizlik gibi belirtilere yol açabilir.

SINIFLAMA
Kanserler, hücrelerin adi olan­dan ne ölçüde farklılaştığına göre derecelendirilir. İyi farklılaşmış (tıp dilinde iyi diferansiye) kanserlerde (kimi süre “grad 1″ de denir), nor­mülk gözenekli olan yapısı korunur ve hücreler sık bölünmez. Hücrelerden bazıları, esas özgül görevlerini belirli ölçüler­de hâlâ yerine getirebilir. Yelpazenin öbür ucunda kötü farklılaşmış (tıp dilinde kötü diferansiye) kanserler (grad 3) yer alır; bu kanserlerde hüc­reler öylesine değişmişlerdir ki, nor­mülk hücrelerden bundan böyle fazla farklıdır ve görevlerini yerine getirme yetilerini tamamen yitirmişlerdir. Fena farklı­laşmış kanserler daha çabuk çoğaltma ve daha saldırgan olma eğiliminde­dir ve akıbeti daha kötüdür. Bunların aralarında farklılaşması orta düzeyde olan kanserler yer alır.

Kahserler yayıldıkları dokulara tarafından değil, köken aldıkları alışılagelmiş hücrenin türüne kadar sınıflandırılır. Buna birincil sınıflandırma adı da ve­rilebilir. Her sınıftan kanser yukarıda tanımlandığı gibi derecelendirilir; kanserlerin büyüklükleri ve dağılım dereceleri de “evrelendirme” adı verilen işlem içinde değerlendirilir (bk. s. 30). Birinci] sınıflandırma dik­kate alındığında, hemencecik tüm kanser türleri aşağıdaki gruplardan birine yerleştirilebilir.

Karsinomlar
En sık görülen kanserlerdir. Cilt ve öyle çok iç organın çeperi dahil, vü­cut yüzeylerini örten hücrelerden köken alır. Ağız, boğaz, bronşlar (havanın akciğerlere girip çıkmasını karşılayan tüpler), özofagus (yemek yemek borusu), mide, barsak, mesane, ute-rus (rahim) ve yumurtalıkların yanı sıra memede, prostat bezinde ve pankreastaki kanalları örten dokular da bunlar arasındadır.

Bambaşka karsinom türleri vardır ve bunlar köken aldıkları sıradan gözenekli olan­lerin görünümüne tarafından adlandırılır. “Skuamöz karsinomlar” (yassı hüc­reli karsinomlar) özellikle cilt, akci­ğer, ağız, boğaz ve yemek borusun­da; “adenokarsinomlar” bilhassa meme, barsak, daha alçak yemek yemek borusu, mide ve yumurtalıklarda; “geçiş hücre karsinomlar” esas olarak me­sanede ve “minik hücresel karsinom­lar” akciğerde görülür.

Sarkomlar
Yüzeyi örten dokulardan değil de kemik, yağ, kas ve vücudumuzun pek çok bölümünde yer alan zor lendirici senet dokusu gibi destekleyi­ci dokulardan köken alır.

Lenfomalar
Vücudumuzda ve özellikle de lenf bezlerinde ve kanda yer alan “lenfo­sit” adlı hücrelerden kaynaklanır. Bu hücreler bağışıklık sistemimizin çok kayda değer bileşenleridir. Lenfomalar et­kilenen hücresel tipine tarafından ‘Hodgkin hastalığı’ ve ‘Hodgkin dışı lenfoma­lar’ olarak ikiye ayrılır.

Lösemiler
Kemik iliğinde akyuvarları üreten hücrelerden kaynaklanır. Akyuvarlar (lökositler) vücudumuzun enfeksi­yona karşı savunmasında kritik bir rol oynar. Lösemili hastaların kanın­da anormal akyuvar sayısı büyük öl­çüde artar. Olağandışı hücreler genel­likle işlevlerini içten biçimde yerine getirmediği ve kemik iliğinde yeni bayağı hücreli yapımı için alan bırak­madığı için soruna yol açar.

Miyelom
Kemik iliğinde bulunan ve antikor (enfeksiyonlarla savaşmamıza yar­dımcı olan proteinler) adı bahşedilen plazma hücrelerinin kanseridir.

Germ hücreli tümörler
Yumurta ve spermlerin üretiminden sorumlu olan testis ve yumurtalıklar-daki hücrelerden köken alır. Tera-tomlar ve seminomlar bu bitkiler tip­leri arasındadır.

Melanom
Bu deri kanseri türü, derideki pig­ment üreten hücrelerden (melanositler) köken alır.

Gliom
Beyin veya omuriliğin destekleyici doku hücrelerinde gelişir.

Prekanseröz (ön kanser) oluşumlar
Son olarak, görünüşe göre dinç olan kişilerde rahim boynu sürüntüsü (servikal smear) veya memenin rad­yolojik incelenmesi olan mamografi (bir sonraki bölüme bakınız) gibi ta­rama testleri sırasında saptanan ve kansere dönüşme potansiyeli taşıyan yaygın bazı oluşumlardan da laf et­mek gerekir. Bu cins bozukluklar özel­likle rahim boynu (serviks) yüzeyini ve memedeki süt kanallarını etkiler ve “karsinoma in situ” olarak adlan­dırılır. Bu, mikroskobik incelemede en yüzeydeki hücrelerin habis bir gö­rüntüsü olduğu, fakat yüzey örtüsü­nün anında altındaki dokuların her­hangi birini istila ederek habis bir davranışa giriştiğine ilişkin bir belirti olmadığı anlamına gelir.
Karsinoma in situ lenfatik dola­şım veya kan dolaşımı yoluyla yayı­lamaz ve kendi başına hiçbir hayat­sal tehlike doğurmaz. Fakat tedavi edilmediğinde hakiki bir kansere dönüşme riski vardır

4 okunma



  Benzer Yazılar


  Yorumlar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu yazıya henüz yorum yapılmamıştır, yazı hakkındaki düşüncelerinizi paylaşmaktan çekinmeyin.

%d blogcu bunu beğendi: