Blog

İstihdamın krizle imtihanı

  Blog    4 Ocak 2019
Yorum Yok

İstihdamın krizle imtihanı
“Geldi – gelecek, geçti – geçmedi, dip belirdi – görünmedi” tartışmalarıyla global idareli krizin damgasını vurduğu 2009’un peşinde, istihdamda ayrıca gözler hem de umutlar yeni döneme çevrildi. İşten çıkarmalarla, yeniden yapılanma ve küçülmelerle çoğalan işsizlik oranları ve alınan önlemlerle bol dalgalanmalı ve spekülasyonlu bir yılı geride bırakan, istihdam piyasası ve insan kaynakları camiasında hemen ara karne zamanı! Şirketler hesaplı krizi nasıl yaşadı, ne gibi önlemler (ve de dersler) alındı, hangi önlemler etkili olurken hangi ‘kriz paketleri’ çuvalladı? Bir önceki krizle karşılaştırıldığında şirketler ve yöneticileri neler öğrendi? İnsan kaynakları ve yönetimi alanında Türkiye’nin en önemli sivil toplum kuruluşlarından PERYÖN’ün, araştırma şirketi TNS Türkiye ile müşterek yürüttüğü araştırma, hesaplı krizin geride bıraktığımız yılda istihdam piyasası üzerine olan etkilerini ortaya koydu. Buna göre şirketlerin yüzde 62’si, 2009’da işe alımları durdururken az kalsın yarıya yakını “maliyet yarattığı gerekçesiyle” bireysel gelişim eğitimlerine ara verdiğini belirtiyor. Yine benzer araştırmanın sonuçlarına göre her iki şirketten biri çalışanlarını şirketin mali durumu ile ilgili daha sık ve daha etkin bilgilendirmeye başlarken, yüzde 44’ü ise iş verimini artırmaya yönelik yeniden yapılanma çalışmaları yürüttü. PERYÖN Yönetim Kurulu Başkanı Yiğit Oğuz Duman “2001 yılında personel alımının yüzde 90 oranında durduğu, tam zamanlı personelin işten çıkartılma oranının da yüzde 60 olduğu görülmüştü. 2009 yılı sonuçlarına baktığımızda insan kaynakları yönetiminde krizin şüphesiz önemli etkileri görülse de, 2001’deki krizle karşılaştırıldığında personel alımının yüzde 22 daha az etkilendiği anlaşılıyor. Bu netice, şirketlerin daha önce yaşadıkları kriz deneyimleri nedeniyle insan kaynaklarına daha bilinçli yaklaştığının ve istihdam politikalarında ciddi şansın dönmesi yaratmadığının göstergesidir” diyor. Kötünün iyisi Finans, enerji, telekomünikasyon, hap, tekstil, medya, hızlı tüketim, dirençli tüketim, yiyecek ve perakende gibi çeşitli sektörlerden CEO, genel müdür yardımcısı, insan kaynakları ve öteki fonksiyonların direktörlerinin bir araya getirildiği ve “Bilgi Yönetimi Platformu” ismi bahşedilen egzersiz grubunun katılımıyla gerçekleşen araştırma, 2001 ve 2009’da yaşanan krizleri de ayrıntılı olarak karşılaştırıyor. Buna göre yaşanan son krizde, 2001’e kıyasla işten çıkarmaların daha az olduğu sonucuna varılıyor. 2001 krizinde şirketlerin yüzde 60’ının “maliyet azaltıcı tedbir” olarak bütün zamanlı çalışanları işten çıkarmaya başvurduğu görülürken bu oranın 2009 krizinde yüzde 35’e dek gerilediği kaydediliyor. Ancak her iki krizde, ayrı oranlarla da olsa ‘yeni işe alımların durdurulması’, önlemler listesinin ilk sırasında. Araştırmaya katılan yöneticilerin yüzde 62’si, son ekonomik krizde şirketlerin işe alımları ayrıntılarıyla durdurarak personel maliyetlerini kısmayı tercih ettiğini açıklama ediyor. 2001 krizinde ise benzer önlemi uygulayan şirketlerin oranı ise yüzde 90 ile ilk sırada yer alıyor. Idareli krize karşısında şirketlerin devreye soktuğu önlem paketleri sadece işe alım ya da işten çıkarmaları kapsamıyor. PERYÖN göre yapılan araştırma gösteriyor ancak şirketler, 2009’da maliyet yarattığını düşündükleri hemen her alanda kısıtlamaya gitmiş. Hatta pek fakat araştırmaya katılan şirketlerden yüzde 42’sinde, maliyet azaltıcı projelerin üretilmesi için “proje grup”larının oluşturulduğu gözleniyor. Bunun yanı sıra iş verimini artırmaya yönelik “yeniden yapılanma” da yüzde 44 ile şirketlerin aldığı önlemlerin başında yer alıyor. Ancak araştırma 2009 krizinin, 2001’dekine kıyasla şirket yönetimlerini daha ‘kapalı’ ışık halkası getirdiğini de ortaya koyan sonuçlara sahip. Bir önceki krizde şirketlerin yüzde 56’sı çalışanlarını, şirketin parasal durumu ve gidişatıyla ilgili bilgilendirdiğini belirtirken bu oran, son krizde yüzde 46’lara dek gerilemiş. Uçak yerine otobüs Şirketlerin krizin etkilerini en aza indirgemek adına yürüttüğü tedbir paketlerinin arasında ücretler ve alt haklara getirilen kısıtlamalar yer alıyor. Ancak ücretin çalışan bağlılığı ve performansa olan etkisi göz önüne alındığında, 2009 krizinde şirketlerin (2001’e kadar) daha ‘ihtiyatlı’ davrandığı açık. Bir önceki krizde maliyet azaltıcı tedbir olarak ücret artışı yapmamayı seçim eden şirketlerin oranı yüzde 54 iken 2009’da bu oranın, yüzde 39’a gerilediği görülüyor. Natürel bazı şirketlerin maliyetleri kısmak adına bambaşka yöntemlere başvurduğunu da unutmamak gerekir. Mesela 2009’da şirket içi ve dışında yapılan buluşma ve etkinlikleri iyice durduran şirketlerin oranı yüzde 37 iken, her üç şirketten biri ulaşım maliyetlerinin ve gezi sıklığının azaltılması yönünde egzersiz yürüttüğünü, seyahatlerde ise uçak yerine otobüsün tercih edildiğini belirtiyor. Araştırma, 2009 krizinde insan kaynakları yönetimleri alınan önlemlerin etkinliğini de ortaya koyuyor. Buna kadar “çalışanların şirketin mali durumu ve gidişatıyla ilgili bilgilendirmesi”nin en etkin yol olduğu sonucuna varan şirketlerin oranı yüzde 81. Bunu “iş verimini artırmaya yönelik yeniden yapılanma”, “yeni düzene armoni için motive ve bilgilendirici eğitimlerin düzenlenmesi”, “maliyet azaltıcı projelerin üretilmesi” ve “işten çıkarmaların bireysel performansa tarafından yapılması” peşine düşüp takip ediyor. 2009’da daha etkili kriz yönetimi! PERYÖN Idare Heyeti Üyesi ve bununla birlikte araştırmayı yürüten “Bilgi Yönetimi platformunun başında bulunan Merck Serono İnsan Kaynakları Direktörü Sevilay Pezek Yangın’ın araştırmayla ilgili görüşleri şöyle: “2001 krizinde önlemlerin birincil sıralarında bulunan personel alımının durdurulması, bütün zamanlı personelin işten çıkartılması ve şirket içi etkinliklerin sınırlandırılması, faaliyet açısından cılız not alınca şirketler, 2009’da farklı önlemleri devreye soktu. Personel alımının durdurulması, 2001’e kıyasla daha eksik başvurulan bir yöntem olurken maliyet azaltıcı projelerin üretilmesi, çalışanların şirketin mali durumuna yönelik bilgilendirilmesi ve verimi artırmaya karşın çabalar kriz yönetimi açısından daha etkin sonuçlar doğurdu.” Rakamlarla 2009 krizi ve alınan önlemler TABLO 1 2009 krizinde alıştırma sisteminizde ne gibi önlemler aldınız? Önlem Yüzde Bedava izin 24 Ödül sisteminin kaldırılması 18 İşlerin taşeron firmalara devri 14 Egzersiz sürelerini kısaltma 12 Evden egzersiz sistemine geçiş 3 TABLO 2 Aidat ve tabi haklarda ne gibi önlemler aldınız? Önlem Yüzde Vergi artışı yapmadık 39 Ulaşım maliyetlerini kıstık 30 İkramiye ve primleri azalttık 17 Özel sağlık durumu sigortası kapsamını kısıtladık 14 Erzak vb. uygulamaları kestik/azalttık 10 TABLO 3 Çalışanlara yönelik alınan önlemler Tedbir Yüzde İşe alımları durdurduk 62 Tam zamanlı personeli işten çıkardık 35 Geçici personeli işten çıkardık 24 Artı mesai ödemelerini kestik 20 Terfileri durdurduk 20 Egzersiz saatlerini kısıp part-time sistemine geçtik 11 Daha pozitif geçici personel aldık 5 MESLEK’TE İNSAN – sabahtan Onur Uysal onur.uysal@sabahleyin.com.tr

34 okunma

Etiketler : , , , ,

  Benzer Yazılar


  Yorumlar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu yazıya henüz yorum yapılmamıştır, yazı hakkındaki düşüncelerinizi paylaşmaktan çekinmeyin.