Hollanda sosu

  Sağlık ve Yaşam    23 Mart 2019
Yorum Yok

Hollanda sosu

Lösemi Nedir?
ÇOCUKLUK ÇAĞINDA LÖSEMİLER:

Çocukluk çağındaki kanser vakalarının %35′ini lösemiler oluşturur ve birinci sıradadır. Lösemiler hücreli cinsine kadar; ALL (Akut Lenfoblastik Lösemi) ve AML (Akut Myeloblastik Lösemi) edinmek üzere 2 asıl gruba ayrılır. Kendi içlerinde de daha aşağı sınıflar tanımlanabilir.Türkiye’de her yıl 16 yaşın altında 1200-1500 yeni lösemili çocuk vakası bildirilmektedir.

Lösemi nedenleri az önce tamamiyle aydınlatılmamıştır. Sitogenetik ve moleküler tekniklerdeki yeni gelişmelerle; kalıtımsal yatkınlıklar, radyasyon, benzen ve türevleri (bali, vs.), haşere ilaçları gibi kimyasal maddeler, bir takım ırsi hastalıklar ve bir takım viral hastalıkların daima birlikte lösemiye neden oldukları çalışmalarla gösterilmiştir. Lösemi her yaşta görülmektedir. En sık çocukluk çağında 2-5 yaşlarında artmaktadır. 1 yaşın altında, 10 yaşın üstündeki yeni vakalarda tedaviye yanıt azalmaktadır.
Herhangi bir etkiyle damarlarımızda dolaşan kanın başlıca üretim yeri olan kemik iliğimizdeki asıl hücrelerde oluşan şifre değişikliği ile blast adını verdiğimiz olgun olmayan kan hücrelerinde artış meydana gelmektedir. Bu hücreler tez yayılarak kemik iliğini, lenf bezlerini, dalağı, karaciğeri, beyin ve merkezi asap sistemini tutmaktadır.

BELİRTİLERİ:
Çocuklarda lösemi hastalığının belirtileri:

* İştahsızlık
* Anemi
* Zayıflama
* Bacaklarda kemik ağrıları
* Deri aşağı kanamaları (kırmızı noktalar veya morarmalar)
* Burun ve dişeti kanamaları
* Alev

birincil gözlenen bulgulardır.Keza yayıldığı organlara ait belirtiler, örneğin başağrısı, kusma, karın ağrısı, görme bozuklukları tartı taşıyabilir. Bu yakınmalarla başvuru ettikleri çocuk kanbilim (kan hastalıkları) uzmanlarınca yapılan muayenede çoğunlukla karaciğer ve dalak büyümesi, lenf bezlerinde genişleme, kanama bulguları saptama edilebilir.

Yapılan kan, kemik iliği, hücresel tipini tespit ve kalıtımsal tetkikler sonucu kesin tanı konulabilir.

Tanıdaki ayrıntılı testler çoğunlukla lösemi tiplerini, tedavi prensiplerini belirlemede yardımcı olacaktır.

TEDAVİSİ:

Çare ilk kez genel durumun düzeltilmesi yöntemleri ile başlar. Bu safhada kan ya da kanın içindeki özel hücrelerini donörlerden (gönüllü kan verici birey) alınarak lösemili hastaya verilmesi, enfeksiyon mevcutsa gerekli mücadelelerin yapılması, böbreklerin, karaciğer ve kalbin kemoterapi ilaçlarının bağlı etkilerinden korunma önlemlerinin alınması fazla önemlidir.

Keza hastaların ve ailelerin hastalık hakkında bilgilendirilmesi, löseminin umutsuz yok, aksine iyi bir çare ve moral desteği ile lösemide %85′lere varan oranda iyileşmenin sağlandığının açıklanması tedavinin ikinci basamağıdır.

ÇARE ESASLARI ve BIRINCIL TEDAVI:

Çok yüksek doz, birbirinden bambaşka en düşük 6 çeşit ilacın 4-6 hafta içerisinde damardan ve ağızdan verilmesidir. Burada gaye, blast adı verilen fena huylu asıl hücrelerin yok edilmesidir.

Ama bu kemoterapi ilaçları, maalesef sadece fena hücreleri etkilememekte, vücudumuzun iyi, yardımsever hücrelerini de değil etmektedir. bu nedenle, çocuklarımızın saçları dökülmekte, ağızlarında, bağırsaklarında yaralar açılmakta, halsizleşmektedirler. Tekrar, vücudumuzu enfeksiyonlara karşısında koruyan savunma hücreleri de ilaçlarla yok edildiğinden immün sistem yıkılmakta, en minik bir mikrop, hastalık etkeni zeka tüm vücuda yayılıp ağır ateşli enfeksiyonlara neden olmaktadır.

böylece lösemili çocuklarımız etraflarındaki insanlardan, havadan, sudan mikrop almamak ve korunmak için maske takmaktadırlar.

Tedavi Metodları
Lösemi hastalığının tedavisindeki temel prensip kemik iliğindeki başlıca kan hücrelerinde oluşan parola değişikliği ile olgun olmayan blast adı bahşedilen hücrelerin çoğalmasını durdurmak ve ardından adi kan elemanlarının yapılmasını sağlamaktır.

Kötü huylu blast hücreler fazla seri çoğalırlar. Bunlar olgunluk ve çoğaltma zamanlarına kadar çeşitli evrelere ayrılırlar: 1) Mitoz, 2) G devresi, 3) S devresidir. Tedavideki niyet; birbirinden ayrı etkilerdeki ilaçların bir program çerçevesinde uzun vakit kullanılarak bütün safhalardaki blastların öldürülmesidir.

Yaklaşık 3 yıl süren tedavide 4 aşama yer alır:

1- YÜKLEME TEDAVİSİ (Balyoz Harekatı):
Birbirinden farklı 5-6 değişiklik hap damardan aynı anda verilir. Maksat kötü huylu hücrelerin 2 ay içerisinde şipşak öldürülmesidir. Vücudumuzu işgal etmiş düşman kuvvetlerine karşısında arkadaş birliklerin topla, tüfekle, bombayla taarruzudur. Neredeyse bir Kurtuluş Savaşı başlamıştır.

2- PEKİŞTİRME TEDAVİSİ (Jet Tesiri):
Paniğe kapılan, dağılan kötü hücreler anında kendilerini gözetmek, direnebilmek için zırhlara bürünmekte, gizlenmekte ve çoğalmaya çalışmaktadır. Vücudumuzun silahlı kuvvetleri ile birlikte dost güçler havadan, karadan ve denizden düşmana bombalarla saldırmaktadır. 3-4 ay süren bu tedavide fazla yüksek doz birbirinden öbür tesirli ilaçlar damardan verilmektedir.

İşte bu sırda maalesef vücudumuzdaki yararlı hücreler de ölmekte, saçlar dökülmekte, ağızda yaralar çıkmaktadır.

3- ÖNLEYİCİ ÇARE (İstihbarat):
Kemik iliğinde yenilmiş, parçalanmış, dağılmış düşman hücrelerinin beyin ve sinir sistemi ve üreme organlarımıza yerleşerek, sinsi sinsi faaliyete geçmelerini önleyici tedavidir. Bazı durumlarda radyoterapi (ışın tedavisi) uygulanabilir. Bir nevi bakımlı servis işlevini üstlenirler.

4- BITMIŞ ÖRGÜTLENMEYE MÜSADE VERMEYEN DEVAMLILIK TEDAVİSİ:
Niyet artık tamamen yok edilmiş düşman hücrelerinin vücudumuzda herhangi bir şekilde bitmiş çoğalmalarını önlemektir. En son blast değil edilinceye dek bir bir bulunup parçalanması sağlanır. Takriben 2.5-3 sene dek devam eder.

TEKRARLAYABİLİR Mİ?
Toplam 3-3.5 yıl süren çare sonunda % 85′lere varan oranda adamakıllı iyileşme sağlanır. Çare ardından yalnızca kontrollerle izlenen çocuklarımız, tüm sağlılı kardeş ve arkadaşları gibi bayağı yaşantılarını sürdürürler. hepimizde olabileceği gibi hastalığı yenmiş bireylerde de löseminin her tarafta görülme olasılığı az da olsa vardır. Bu durumlarda da benzer tedaviler ve/veya kemik iliği nakli uygulanabilir.

ÇARE PROGRAMLARI:
Kemoterapide seçilen ilaçlar ve hangi zamanlarda, ne dozlarda verilecekleri uzun süren deneyler ve uygulamalar ardından belirlenmektedir. Türkiye’den de çoğu değerli bilim adamının katıldığı bu araştırmalar, Hematoloji dergilerinde, kongrelerde açıklanmakta ve kullanıma sunulmaktadır. Oluşturulan bilimsel kurumlarda tedavinin başarısı ya da başarısızlıkları izlenmekte ve sonuçları değerlendirilmektedir. Aksayan noktalar, milli ve milletlerarası bilimsel kurullarda değerlendirilerek yeni ilaçlar, yeni dozlar ya da öbür metodlar uygulamaya konulmaktadır.

KEMOTERAPİ İLAÇLARI:
Lösemi teavisine özgü ilaçların hepsi maalesef yurtdışından temin edilmektedir. taşıma sırasında bozulmaması, uygun koşullarda sulandırılması, ısıdan ve ışıktan korunması, istenen sürede ve hızda verilmesi ve damar dışına kaçırılmaması gibi son derece zor ve titiz çalışmaların bir arada olması gerekir.

MALİYET:
Tedavide kullanılan ilaçlar son derece pahalıdır. Bir kutusu 100 milyon lira civarındadır. Yüzlerce şişe ilaç kullanılmaktadır. Kateterleri, kitleri, serumları, kan ürünleri hesaplanacak olursa çare maliyeti yüz milyarlarca lirayı bulmaktadır.

LÖSEMİLİ ÇOCUKLAR VE AİLELERİNİN PROBLEMLERİ:
Okuldan uzakta kalmak
Arkadaşları kadar dışlanmak
Toplumun bu çocukların iyileşme şansının olmadığını düşünmesi
Maske yüzünden hastalığın bulaşıcı olduğunun düşünülmesi
Çocukların sosyal etkinliklere katılamamaları (Sinema, tiyatro, …)
Çocukların sevdikleri yiyeceklerden kaçınma zorunluluğu
Kan bulamamak
Parasızlık
Hastanede çocuklarına refakat etmek isteyen ailelerin meslek yerlerinden çok sık izin almaları sonucu işlerine son verilmesi

HEMOLOJİ-ONKOLOJİ VE KEMİK İLİĞİ TRANPLANTASYON HASTALARI İÇİN H1N1 AŞI VE ÇARE ÖNERİLERİ
Halen ülkemizde riskli gruplar için tedarik edilen aşı Novartis firmasının olup doz ile ilişkili öneriler bu aşı için eldeki bilgilere dayanarak verilmiştir. Ayrıca Afiyet bakanlığı tarafından hazırlanan H1N1 hastalık ve proflaksi izlem algoritmasına uygun bir şekilde düzenlenmiştir.

Hasta grupları ve öneriler:
1.KİT hastaları için:
EBMT tarafında önerilen protokolün uygulanması önerilir.

2.Lösemi, lenfoma ve solid ur hastaları için:
a.Halen yoğun kemoterapi bölge hastalar
b.Halen idame tedavisi bölge hastalar
c.Halen ayaktan kemoterapi alan hastalar
d.Halen kemoterapisi kesilmiş, ilk bir yıl içindeki hastalar
e.Malignitesi olmayıp bambaşka nedenlerle immünosüpresif tedavi alanlar (kortikosteroid dahil)
Bu gruptaki hastaların tümüne aşı önerilmektedir;

*Novartis aşısı:
0.5 ml derhal yapılıp 4 hafta sonra ikinci doz yapılması önerilir.

*Glaxo aşısı
6ay–9 yaş: 0.25ml derhal yapılıp 4 hafta daha sonra ikinci doz yapılması
1 0 yaş üstü: 0,5 ml anında yapılıp 4 hafta daha sonra ikinci doz yapılması önerilir.

*Refakatçi annenin mutlaka ve mümkünse tüm aile fertlerinin aşılanması önerilir.

*Febril nötropenik hastalarda enfeksiyon tedavisi tamamlandıktan daha sonra aşı yapılması önerilir.
f. Halen kemoterapisi kesik, bir yıldan fazla zaman geçmiş hastaların normal dinç çocuklar gibi okulda aşı protokolüne alınması önerilir.
ANTİVİRAL TEDAVI UYGULAMALARI:
Çare
Hastalık belirtileri gösterenlere aşağıdaki tedavinin uygulanması önerilir (1 yaşın üzerinde);

Oseltamivir 5 gün
≤ 15kg : 30 mg /doz, günde 2 doz;
15-23 kg : 45 mg /doz, günde 2 doz;
23 -40 kg : 60 mg /doz, günde 2 doz;
> 40 kg : 75 mg /doz, günde 2 doz;

Proflaksi
H1N1 ile bağlantı ettiği düşünülen hasta grubuna uygulanması önerilir (1 yaşın üzerinde);

Oseltamivir 10 gün
≤ 15kg : 30 mg /doz, tek doz;
15-23 kg : 45 mg /doz, tek doz;
23 -40 kg : 60 mg /doz, tek doz;
> 40 kg : 75 mg /doz, tek doz;

Tedavi sonrası (10. günden sonra) aşı programı uygulanır.

Bir yaşından minik hastalarda oseltamivir uygulaması Eylül 2009 tarihli CDC bildirisinde yer almıştır. Pandemide ve önemli enfeksiyonda uygulanabileceği bildirilmektedir. Literatür ekte verilmiştir.

3 okunma

Etiketler : , , , ,

  Benzer Yazılar


  Yorumlar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu yazıya henüz yorum yapılmamıştır, yazı hakkındaki düşüncelerinizi paylaşmaktan çekinmeyin.

%d blogcu bunu beğendi: