Blog

Geliri artırmanın sırrı santral ihaleleri

  Blog    2 Ocak 2019
Yorum Yok

Geliri artırmanın sırrı santral ihaleleri
Geçen Günkü dağılma ihalesinde aslan payını alan Iş-Kale ve MMEKA’nın Aksa Enerji’nin üretim portföyünden yararlanması, EÜAŞ ihalelerine katılması ve yatırımları kendi iştiraklerine yaptırması gibi seçenekler kazanç artırmada muavin olabilir MELİS ŞENERDEM / Milliyet Dün düzenlenen dört elektrik yayılma ihalesinin toplam değerinin 6 milyar dolara yaklaşması, laf konusu projelerin finansmanının nasıl yapılacağı ve bu şirketlerin nasıl gelir sağlayacağı konusunu da gündeme getirdi. Uzmanlar, Boğaziçi (BEDAŞ) ve Gediz Elektrik Dağıtım için toplam 4.91 milyar dolar ödeyecek olan Çukurova Grubu ile Mehmet Kazancı’nın bankalardan kredi bulamama gibi bir sıkıntısının söz konusu olmayacağını, finansman/özkaynak oranı ile kredilerin vadesi ve faizinin alışılmıştan biraz farklı olabileceğini söylüyor. Finans çevrelerinin başlıca dikkat çektiği nokta, BEDAŞ ve Gediz’e en yüksek teklifi veren Meslek-Kaya ve MMEKA ortaklığının, yayma için önemli menfaat farzedilen elektrik imal tarafında hemen şimdi bir faaliyetinin olmaması. Abone başına ödenen rakamlar, MMEKA’nın maliyet optimizasyonu yapabilmesi için bir üretim portföyüne gereksinim duyduğunu ortaya koyuyor. Bundan önceki dağılma bölgesi ihalelerinde gelen tekliflere kadar abone başına verilen teklifin ortalaması 350 dolar civarındaydı. Bu rakam BEDAŞ’ta 800, Gediz’de ise 820 dolara çıktı. Uzmanlar, teklifi yapan şirketlerin fazla önemli kazanç beklentisi olması gerektiğine dikkat çekiyor. EÜAŞ ihaleleri birincil gaye Garanti Yatırım Yönetmeni Çağatay Abraş MMEKA için, “Yeni bir grup. Daha önce bu grup aşağı enerji yatırımı yoktu. Böyle bir fiyatı ancak bir üretim gücüyle destekleyebilirsiniz. Ya mevcut santrallerle bunu sağlarsınız, veya ilerideki dönemde EÜAŞ santralleri ihalelerinde de grubun kavgacı bir katılımcı olma ihtimali doğuyor” değerlendirmesini yaptı. BEDAŞ ve Gediz’in takvim toplam elektrik tüketimi 30-35 milyar kilowatt-saate (kWh) yaklaşıyor. Bu tüketimi oysa 4.000 megawatt (MW) kurulu güçte bir kömür veya doğalgaz santralinin ya da 8.000 MW güçte bir hidroelektrik santral portföyünün karşılayabileceğine dikkat çeken Abraş, MMEKA’nın önümüzdeki dönemde bu portföyü meydana getirmek için zorunlu adımları atmasının beklenmesi gerektiğine dikkat çekti. Bu noktada sektörden bazı isimler, MMEKA’nın Mehmet Kazancı’nın yönetiminden çekildiği Aksa’ya bitmiş yaklaşabileceği ihtimaline dikkat çekiyor. Çünkü Aksa’nın işletmekte olduğu elektrik santrallerinin kurulu gücü 1.442 MW’a ulaşıyor. Yatırımı emrindeki şirket yapabilir Dağılım bölgesinde kazanç beklentisini artıran bir diğer etmen de bu şirketlere yapılması istenen yatırımlar. İhalelerde şirketlerin mülkiyeti satışa çıkarılmadı. Emin bir süre için işletme hakları özel sektöre devredilmiş oldu. bu nedenle bölüştürme şirketlerine yapılacak altyapıyı ve hizmeti iyileştirmeye karşın her türlü yatırım ulus şirketlerine ödenen elektrik parasından düşülüyor. Abraş, MMEKA ve Meslek-Kaya İnşaat’ın burada bir üstünlük sağlayabileceği görüşünde. Abraş, “Kendi iştirakiniz olan bir inşaat şirketine yatırımı yaptırıyorsunuz. Bu yatırımlardan inşaat şirketleri aracılığıyla kar marjı sonuç imkanı doğuyor. Yüzde 15-20’ye varan bir kar marjı yaratma şansı var” dedi. Krediden diğer alternatifler var Finans çevreleri ağırlıklı olarak yerli bankaların proje finansmanı sağladığı yayılma şirketleri için zorunlu kaynağı bulmanın büyük sorun olmayacağı görüşünde birleşiyor. Bilhassa enerji sektöründe yoğun proje finansmanı yapan Türkiye Sınai Kalkınma Bankası Proje Finansman Müdürü Meltem Gülsoy, “Bu grupların tümü güçlü ve bu işleri bilen gruplar. Herkes bir hesap yapmıştır. Bu hesaplara güveniyoruz. en fazla borç/anapara oranı olur ya değişiklik gösterir. Her türlü değer bir şekilde finanse edilecektir. Ben ciddi bir sıkıntı yaşayacaklarını düşünmüyorum. Koşullar farklı olabilir ama finansman yapılır” dedi. Gülsoy, BEDAŞ ve Gediz için özkaynak/finansman oranının yüzde 40/60 seviyesinde olabileceğini, kredi vadelerinin ise asgari 10 yıl olabileceğini söyledi. Gülsoy, sermaye yaratacak bir başka alternatifin ise borsaya açtırmak olduğuna uyarı çekti. Gülsoy, “Alternatif yöntemler olabilir. Taksitli dönem bitmeden halka arz olabilir. Onları zaman içinde göreceğiz” diye konuştu. Yeniden proje finansmanında iddialı olan Garanti Bankası’nın Genel Müdür Yardımcısı Ebru Edin de finansman için dağıtılmış alternatiflerin bulunduğuna dikkat çekti. Edin, “Bu büyüklükte bir ihale için diğer bir alternatif daha var: Özelleştirme İdaresi’nin sağlamış olduğu 5 sene vadeli finansman imkanı. Yatırımcılar ihale bedelini taksitler halinde ödeyebilir, ancak bunun için de bankalardan taksit tutarları kadar teminat mektubu alınması gerekiyor. Kredi ihtiyacını karşılamak için çok sayıda bankanın bir araya gelmesi gerekiyor” diye konuştu. Dağıtımda karlılığı çoğaltmak kolay meslek değil Boğaziçi Elektrik Yayılma şirketinin (BEDAŞ) Iş-Kaya İnşaat-MMEKA Alet konsorsiyumuna 2 milyar 990 milyon dolar bedelle satılması enerji çevrelerinde tartışma yarattı. Tartışmaların odak noktası ihale bedeli. Bir başka deyişle elektrik yayma şirketleri bu bedelleri hak edecek değin karlı bir yatırım mı? Sektörün muhafazakar oyuncularına göre ilk kez BEDAŞ olmak üzere, daha önce özelleştirilen Ankara ve Uludağ (Bursa) dağılma şirketleri için ödenen bedeller hayli yüksek. Sektörün önemli bir temsilcisi “Olması gereken fiyat nedir” sorusuna şu acayip cevabı veriyor: “İstanbul, Ankara ve Bursa’daki bedellerin her birini üçe bölün; olması gereken fiyat bize tarafından budur.” 2009 yılı resmi bilançosuna tarafından BEDAŞ’ın geçen yılki net satış hasılatı 3.7 milyar lira. Karı ise 160 milyon lira. 2009 bilançosuna kadar şirketin net satış karlılığı yüzde 4.3 düzeyinde. Koşulların aynı kalması halinde (kayıp/kaçak oranı, rutin yatırımlar, kilowatt-saat (kWh) bazında toplam elektrik satış miktarı) karın ama 200-250 milyon liraya çıkabileceği belirtiliyor. Bu durumda satmak karlılığı yüzde 6.5’lere gelebiliyor. Satın alımın finansmanı için kullanılacak kredinin dolar bazında en iyi ihtimalle yüzde 7 faizle temin edilebileceğine dikkat çeken uzmanlar, “Sermaye ödemeleri hariç takvim 200 milyon dolar civarında faiz yükü var. Bölüştürme şirketlerinde kar marjları fazla sıcacık bir aralıkta. Hem alış ayrıca satış fiyatı regüle ediliyor. Dolayısıyla özel sektöre geçince kar sıçraması mümkün değil. Tabloya böyle bakınca verilen fiyat oldukça yüksek kalıyor” yorumunu yapıyorlar. Bu alıcı satın almalar proje kredileriyle finanse ediliyor. Bankalar alım bedelinin yüzde 70’i kadar kredi verip, girişimcinin de yüzde 30 özkaynak yani sermaye koymasını istiyor. Önceki paragraftaki faiz gideri hesabı, girişimcinin koyduğu paranın alternatif getirisini de içeriyor. Yatırımcının hesabı Peki sektörün bir bölümü “3 milyar dolar çok yüksek, yarısı hatta üçte biri eder” diyorken, daha ikinci elemeli turda ihalenin 2.5 milyar dolara dayanması nasıl izah ediliyor? Kıran kırana yarışmacı taliplerin hesabı nasıl yorumlanıyor? Fiyatların çok yükseldiğini savunan sektör temsilcileri görüşlerini şöyle sıralıyorlar: – Elektrik fiyatları bu yıla değin üç aylık dönemlerle belirleniyordu. 2010 tarifesi en son 2009 sonunda değiştirildi. İleride sistemin değişmesi ve maliyet bazlı tarifeye geçilmesi öngörülüyor. Bu çok kayda değer bir merhale. Yayma şirketlerini satın bölge firmalar, tarifenin yükseleceğini umuyor olabilirler. Sektörün karlı çalışıp, gereken yatırımı yapabilme olanağını bulabilmesi için bu yönde zorlama yapmayı düşünüyor olabilirler. Ancak, şu esas değin EPDK bu yöndeki baskılar ya da baskı girişimleri karşı bir milim bile geri adım atmadı. – BEDAŞ yılda 18 milyar kwh elektrik satıyor. Türkiye çoğalan bir pazar. Takvim tüketim artışını daha iyimser varsayım etmiş olabilirler. 4 sene daha sonra 25 milyar kwh’ya çıkar diyebilirler. Fakat bir kriz olur 20-21’de kalabilir. – 18 milyar kwh koskocoman bir satış rakamı. Çoğu Avrupa ülkesinin tüketiminden bile pozitif. Bu şirketin sahibi şöyle düşünebilir: “Piyasadaki en büyük alıcı benim. Üretici şirketlere pazarlık yaparım, daha ucuz alırım.” Birincil ilk olarak dürüst gibi geliyor. Fakat pratik olarak geçerli değil. Halen enerjide en büyük imalatçı devlet. Özelleştirilen dağılım şirketleri, tüketiciye satacakları enerjinin büyük bölümünü devletin santrallerinden satın alıyor. Devlet bir yandan da imal şirketlerini özelleştiriyor. Bu üretim şirketlerinin dağılma şirketleriyle uzun vadeli satış anlaşmaları var. Niçin var? Çünkü devlet garanti müşterisi olmayan üretim şirketlerini satamıyor. Neden satamıyor? Çünkü bu üretim şirketini satın almaya soyunan girişimci, garanti müşterisi yahut o santral için kredi bulamıyor. Bankalar hazırlanmış garanti müşterisi olmayan santrallerin alımı için kredi vermiyor. Dolayısıyla, dağıtım şirketini satın alıp, derhal “En ucuza verenden elektrik alırım” seslenmek olası yok. Çünkü aldıkları şirketi bağlayan alım anlaşmaları var. – Bölüştürme şirketini satın alan girişimciler, bir yandan kendi imal şirketlerini kurmayı planlıyor olabilir. Bu ayrıca yeni finansman yükü aramak, keza de bugünden yarına olacak meslek değil. Dahası, kendi santralinde ürettiğin elektriği kendi şirketine bile istediğin fiyattan satamıyorsun. Bu fiyat da regüle ediliyor. Olur Ya dağıtımdan hasar, üretimden kar edebilirsin fakat tekrar tekrar ipin devletin elinde. – Yeni düzenlemelere tarafından bölüştürme şirketlerinin müşterisi de garanti yok. acilen takvim 100 bin kwh’nın üstünde tüketim yapan şirketler elektriğini istediği şirketten alıyor. Yani İkitelli’deki bir fabrika Adana’daki barajı yer alan bir firmadan elektrik alabiliyor. Tabii ama Adana’dan İkitelli’ye kablo çekilmiyor. Tüm üreticiler yeniden benzer hatlara elektrik veriyor. Yani İkitelli’deki fabrika faturasını Adana’daki şirkete ödüyor. Adana’daki şirket de BEDAŞ’a iletim ücreti ödüyor. Bu sistemde 18 milyar kwh’lık herif talebiniz bir anda düşebilir. Bu konuda uzmanlar küçük bir bölgeyi bölge yayma şirketinin, iki organize sanayi bölgesini kaybettiğini, satış hacminin ise yüzde 70 düştüğünü belirtiyor. – İstanbul’da kayıp/firari oranı yüzde 11.2 görünüyor. Bunu 8’in altına indirmek olası değil, maksimum yüzde 7’ye düşebilir.

20 okunma

Etiketler : , , , ,

  Benzer Yazılar


  Yorumlar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu yazıya henüz yorum yapılmamıştır, yazı hakkındaki düşüncelerinizi paylaşmaktan çekinmeyin.