Blog

Film adları Türkçeye neden farklı çevirilir?

  Blog    17 Ocak 2019
Yorum Yok

Film adları Türkçeye neden farklı çevirilir?
Çevirmenler ve film eleştirmenleri, çeviri farklılığının sebebinin en ince ayrıntısına kadar idareli olduğunu söylüyor. Geçtiğimiz günlerde gösterime giren filmlerden biri Edge of Darkness. Film, kızı öldürülen bir babanın olayın arkadaki planını araştırmasını konu alıyor. bu nedenle olsa lüzum filmin ismi Türkçeye ‘İntikam Peşinde’ biçiminde çevrilmiş. Halbuki orijinal isme en yakın olabilecek uyarlama, ‘Karanlığın Kıyısında’ olabilirdi. Bu durum çevirisi yapılan birçok film isminde görülüyor. Peki, niçin yabancı film isimleri Türkçeye uyarlanırken hakiki anlamlarına vefalı kalınmıyor? Film eleştirmeni Burçin S. Yalçın ve Sevin Okyay’a tarafından bunun sebebi tamamen hesaplı. Bu yüzden Türkçeye çevrilen çoğu film isminde bu tezadı görebiliyoruz. Bilhassa romantik komedi filmiyse daha fazla gişe yapar ümidiyle hemen her birinin ismine aşk, sevgi sözcükleri yerleştiriliyor. Örneğin Keanu Reeves ve Charlize Theron’un başrollerinde oynadığı Sweet November, ‘Kasımda Aşk Başkadır’ biçiminde Türkçeleştirilmişti. Leon ise romantik komedi olmamasına karşın sevgi sözcüğünden nasibini bölge filmlerden biri. Film birçok ülkede ‘Leon’ ismiyle beyazperdede görülmesine karşın; 13 yaşındaki bir kızın (Natalie Portman) tetikçiye (Jean Reno) olan sevgisini konu aldığından Türkiye’de ‘Sevginin Gücü’ ismiyle piyasaya sürülmüştü. Bunun gibi piyasa mantığıyla hareket edip orijinal isme sadık kalınmayan durumlar olduğu gibi Türkçeye bütün karşılığı ile çevrilen film isimleri de var. Minority Raport ‘Azınlık Raporu’, Kingdom of Heaven ‘Cennetin Krallığı’, Sixth Sense ‘Altıncı His’, The Lord Of The Rings ‘Yüzüklerin Efendisi’ bu filmlere örnek gösterilebilir. Çevirinin mümkün olmadığı durumlar da olabiliyor. ‘Eternal Sunshine Of The Spotless Mind’ bunun en hoş örneklerinden. Filmin ismi Alexander Pope’un ‘Eloisa To Abelard’ şiirinin bir mısrası fiilen. Türkçeleştirildiğinde de anlamsız bir tercüme ortaya çıkıyor. Bu yüzden vizyona ‘Sil Baştan’ adıyla girdi. Burçin S. Yalçın, Sevin Okyay ve Türkiye Çevirmenler Derneği Başkanı Ahmet Varol, böyle durumlarda filmin konusunu anlatan çeviriler yapılabileceğini söylüyor. e.keskin@zaman.com.tr *** Film üretim şirketleri ve eleştirmenler ne diyor? Ayhan Çolak (Pinema Film Bölüştürme Sorumlusu): Tercüme yaparken en çok dikkat ettiğimiz nokta, filmin isminin film ile örtüşüp örtüşmemesi. Şu lahza vizyonda olan ‘İntikam Peşinde’ filminin ismine de bu şekilde karar verdik. Dağılma bölümü ilk önce filmi izledi. Çevirisi ‘Karanlığın Kıyısında’ biçiminde de yapılabilirdi, bunu da düşündük lakin bu ismin filmin konusu ile örtüşmediğine karar verdik. Yani bize kadar ‘Edge Of Darkness’ filmine ‘İntikam Peşinde’ ismi daha hoş uydu. bu nedenle bu isimle gösterime girmesi kararlaştırıldı. Tuğçe Taçkın (Tiglon Film Pazarlama Sorumlusu): Kelimeleri olduğu gibi çeviremiyoruz çünkü her kelime her dilde aynı anlayış gelmiyor. Biz aşk filmiyse mutlaka içinde aşk kelimesinin geçmesine veya nefret edilen şey filmiyse içinde ölüm kelimesinin olmasına uyarı ediyoruz. ‘Lahza Education’ filminde de buna özen gösterdik ve ‘Aşk Dersi’ ismini yerinde gördük. Eğitim şeklinde çevirseydik ola ki tam karşılığı olurdu ama seyircinin dikkatini çekmezdi. O yüzden seyircinin dikkatini çekebilecek isimler seçim ediyoruz. Ara Sıra de bütün çeviri yaptığınızda Türk izleyicisi anlayamayabiliyor. Mesela Wall Street diye bir filmimiz var. Bu isimle Amerika’da herkes filmin neyi anlattığını anlar lakin burada aynı koşul söz konusu değil. bu nedenle ‘Borsa’ diye çevirdik. Filmin yapımcısı da isim konusunda hür bırakıyor. Yurt açık havada farklı ülkelerde nasıl gösterimegirdiğini söylüyor, teklif sunuyor. Fakat son kararı biz veriyoruz. Hakan Sonok (UİP Film Basın ve Halkla İlişkiler Sorumlusu): ‘The Lovely Bones’ filmini ‘Cennetimden Bakarken’ biçiminde çevirdik çünkü filmin romanı Cennetimden Bakarken şeklinde Türkçeleştirilmişti. Filmin romanı varsa, o romanın ismini filme uygun bulduğumuzda onu kullanmayı seçim ediyoruz. 23 Nisan’da gösterime girecek olan ‘Ejderhanı Nasıl Eğitirsin’ adlı filmimizin adını da filmin dayandığı romanın Türkiye’deki adı belirledi. Bir başka örnek, ‘Kanatsız Kuşlar’ romanı filme uyarlandığında, filmin Türkiye’de gösterileceği ismi de benzer olacaktır. Ahmet Varol (Türkiye Çevirmenler Derneği Başkanı): Filmler isimlerine tarafından insanların dikkatini çeker. Dolayısıyla film şirketleri çarpıcı bir ad bulmayı tercih ediyor. Bazen karşılığı olmayan tercümelere film izlenerek karar veriliyor. Bazı film şirketleri de acemi çevirmenlere yaptırıyor. Onlar da yanlış çevirebiliyor. Lakin iyice farklıysa o muhakkak çevirmenle ilgili değildir. Kısacası bu konu film sahibi ile şirket arasındaki bir anlaşmadır. Film şirketi nasıl daha fazla kar sağlayabilirim diye düşünüyor ve film isimlerini rant arabulucu haline getiriyor. Ben orijinal isme en yakın çeviriyi tercih ederim. Burçin S. Yalçın (Film Eleştirmeni): Bu, uzun zamandır kafa yorduğum bir konu. Film şirketlerinin daha ticari isimler düşünmesinden kaynaklanıyor. Gösterime giren Lahza Education filmi normalde ‘eğitim’ anlamına gelir. Ticari anlamda da bir şey açıklama etmez. Bunu fırsat bilen film şirketleri, bu filmin ismini anında ‘Aşk Dersi’ biçiminde çeviriyor. Ara Sıra de film şirketleri şerefli davranış sergiliyor. Örneğin ‘Oceans 11’, nasıl Türkçeleştirelim diye düşünüldü. İşin içinden çıkılamayınca orijinal ismiyle vizyona girdi. Fiziki gerekçelerle anlamını değiştirebilirlerdi ama yapmadılar. Bu da hürmet duyulası bir davranış. Bazen ticari isimler kullanılabilir ama düzgün bir çeviri yapılabiliyorsa ben hakiki karşılığının kullanılmasını seçim ederim. Lakin Eternal Sunshine Of The Spotless Mind örneğindeki gibi işin içinden çıkılamıyorsa en azından filmin ismine yakın çeviriler yapılmalı. Sevin Okyay (Film Eleştirmeni): Film adlarının farklı şekilde çevrilmesinin en etken nedeni, bu öbür Türkçe adların filme daha pozitif seyirci çekeceği düşüncesi muhakkak. Heyecanlı, romantik, korkutucu, hatta erotik adlar belirlemek dağıtımcıya cazip geliyor. Filmi yapan kişilerden daha akıllı olduklarını da düşünüyor olabilirler. Yani, seyirci çekme açısından. bunun dışında, ahlakî mülahazalar söz konusu olabiliyor ya da filmin adını çeviren şahısların romantik veya idealist eğilimleri devreye giriyor. Bazen, kültür farklılıkları göz önüne alınarak, daha iyi anlaşılabilecek ya da tepki uyandırmayacak bir ad seçiliyor. Bazen de düpedüz saçmalıyorlar. Ben, film adlarına müdahale edilmemesi gerektiğini düşünüyorum. Lakin istisnai durumlarda, çevirinin olası olmadığı hallerde mazur görülebilir. Bu durumlarda, filmin konusunu anlatacak bir isim tercih edilebilir. Fakat bunun için de o adı koyan kişinin filmi görmesi, filmi yaratanların niyetini anlamış olması gerekir oysa, endüstrinin şartları kapsamında, azıcık kuvvet. Çağrıda Bulunmak ama en iyisi, filmin kelime anlamına en yakın çeviriyi yeğlemek. VAKIT / Esara BARIZ

17 okunma

Etiketler : , , , ,

  Benzer Yazılar


  Yorumlar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu yazıya henüz yorum yapılmamıştır, yazı hakkındaki düşüncelerinizi paylaşmaktan çekinmeyin.