Blog

Bebek gibi uykunun 10 yolu

  Blog    5 Ocak 2019
Yorum Yok

Bebek gibi uykunun 10 yolu

Uyku hastalıkları, sıkıcı ve moral bozucu olmasının yanına kalp krizi ve felç gibi birçok sıhhat problemlerine de yol açıyor. European Heart Journal dergisinin yaptığı araştırmadan meydana çıkan bu çarpıcı sonuç, meselenin yeteri dek ciddiye alınmadığını da sorgulattı. Peki tüm o kâbusların, diş gıcırdatma, tedirginlik ve erken uyanmaların reel sebebi ne? İngiliz araştırmacılar birbirinden farklı tam 89 uyku hastalığı olduğunu söylüyor. İşte bu hastalıkların en yaygın görülen 10 her birine ve bunların üstesinden gelme yöntemleri…

SAVRULMA VE DÖNME
Muhtemel sebep: Ceset sıcaklığınız fazla yüksek.
Neden oluyor?: Uyku uzmanı Dr. Neil Stanley, “Vücudumuz enerjik doğal bir ritme sahip, sıcaklığı gün içinde veya uyku sırasında yükseliyor. Sabaha aleyhinde 03.00 sıraları, uykuya en derin daldığımız saatler ve bu saatlerdeki ceset ısısı kaybı, rahatsız bir uykuya niçin oluyor” diyor. Bunun bir sebebi merkezi ısıtma sistemi. Merkezi ısıtma, genelde ideal sıcaklık olan 21 dereceye tarafından ayarlansa da yatakta bu sıcaklık fazla geliyor ve serinlemek için hareket edilmeye başlanıyor. Bilhassa kadınlar menopoz ve regl dönemlerinde, beden ısıları yükseldiği için daha artı rahatsızlık yaşıyorlar.
Ne yapmalı?: Uzmanlara kadar örtü altındaki ısı 29 derece civarında olmalı. Uyku esnasında vücudumuzdaki kalorileri yakarak, vakit içinde yatağı yerinde sıcaklığa getiriyoruz. Yatak odasının sıcaklığı yaklaşık 16 derece olduğundan belirli edinmek iyi bir çözüm. Bunun için akşamdan sıcaklığı düşürmek ya da camı açarak odayı serin tutmaya dikkat etmek gerekiyor.

UYKU SERSEMLİĞİ
Olası sebep: Uyku düzeninde değiştirme ya da fazla uyuma.
Niçin oluyor?: Vücudun düzene ihtiyacı var, bu uyku için de geçerli. Normalde insan vücudu bir saat evvelden uyanma hazırlıklarına başlıyor lakin bunun yapıla bilmesi için hangi saatte kalkılacağının bilinmesi gerekiyor! Uzmanlar “Eğer her sabahleyin saat 7’de kalkarsanız, vücudunuz saat 6’dan itibaren hazırlıklara başlar, böylece rahatça yatağınızdan ayrılabilirsiniz” diyor. Biyoloji Ile Ilgili saat, uyanma zamanı için gerekli hormon düzenlemelerini yapıyor. Örneğin uykuda tuvalet ihtiyacı hissedilmemesi için antidiüretik hormonunun üretimini yavaşlatıyor, bu sayede uyku tuvalet aralarıyla bölünmüyor. İngiltere, Loughborough Üniversitesi Uyku Araştırmaları Merkezi üyesi Prof. Kevin Morgan, iştahımızı artıran mide suyunun sabahleyin salgılandığını, hafta sonu uyanma saatimiz değişirse bunun problem yaratacağını belirtiyor. Aynı şart geç kalkılan hafta sonlarından sonra, pazartesi günleri de yaşanıyor.
Ne yapmalı?: Çözüm, uykuyu düzene koyup hafta sonları geç saatlere kadar uyumamak. Bu, vücudun senkronize çalışmasına ve uyku sersemliğinden kurtulmaya yardımcı olacaktır.

KONUŞMAK VEYA YÜRÜMEK
Mümkün sebep: Alkol, tıbbi çare, kalıtımsal sebepler veya aklımıza takılan herhangi bir problem uyurgezerlik sorununu tetikleyebilir.
Niçin oluyor?: Uyku uzmanlarına tarafından herkes uyurgezerliğin ya da uykuda konuşmanın üstesinden gelebilir. Beynin hareketi ve navigasyon sistemini kontrol eden kısımları uyanıkken, bilinçli kısım ayrıntılarıyla uykuya dalmış olabilir. Bir öteki tetikleyici de içki. Asap sistemi gelişmekte olan çocuklarda da görülen problem, antidepresan gibi bazı ilaçlardan da kaynaklanabiliyor.
Ne yapmalı?: Ailede böyle bir rahatsızlık olup olmadığını araştırın, artı alkol almaktan kaçının.

GÜNDÜZ YORGUNLUĞU
Muhtemel sebep: Eğer yeterince uyuyorsanız, yorgunluğunuzun sebebi kilo artışı veya anksiyete olabilir.
Neden oluyor?: Bu rahatsızlık öncelikle artı şişman erkeklerde görülüyor. Hastalar uykuya daldığında nefes almakta zorlanıyor, oksijen seviyeleri düşüyor ve horlamaya başlıyorlar. Uzmanlara kadar hastalar çoğunlukla problemin farkında olmadıklarından telafi etmek için zorunlu uykuyu da almıyorlar. Bir diğer sebep de anksiyete. Anksiyete uykuyu hafifletiyor ve en teskin edici kısım olan baygın gibi uyuma süresini azaltıyor. Araştırmacılar “Bir Takım millet gün içinde uyuklamayı doğal buluyor ama bu kesinlikle normal bir koşul değil” diyor.
Ne yapmalı?: Uykunuzu düzene sokmaya çalışın, buna karşın sorun devam ediyorsa doktorunuza danışın.

GECE YARISI UYANMA
Mümkün sebep: Yaşa, çevreye tabi ya da stres kaynaklı değişiklikler.
Niçin oluyor?: Uyku birbirini peşine düşüp takip eden evrelerden oluşuyor ve her evrenin sonunda uyanıyoruz. Oysa bu uyanmaları belli belirsiz fark ediyoruz. Eğer aklını kurcalayan bir bezginlik varsa birey o anda tekrar uykuya dalmakta zorlanıyor. Yaş ilerledikçe uyku daha kolay bölünüyor. Bu da sinir sistemi ve hormonlarda meydana gelen değişimlerden kaynaklanıyor.
Ne yapmalı?: Fazla meşrubat tüketmekten ve yatmadan önce yemek yemek yemekten kaçının.

FAZLA ERKEN UYANMA
Muhtemel sebep: Buhran kaynaklı uykusuzluk ve çevresel etkenler.
Niçin oluyor?: Sanıldığının tersine insomnia (uykusuzluk hastalığı) yalnızca uykuya dalamama sorununu kapsamıyor; bunun yanında uyanamama, veya erken uykudan kalkma da insomnia başlığı aşağı ele alınıyor. Sorunun sebebi bütün bilinmese de depresyon kaynaklı olduğu varsayım ediliyor.
Ne yapmalı?: Eğer gün içinde kendinizi iyi hissediyorsanız problem yok demektir. Ama bunun buhran kaynaklı olduğunu düşünüyorsanız doktorunuza başvurmalısınız.

DİŞ GICIRDATMA
Olası sebep: Genetik sebepler veya gerginlik.
Neden oluyor?: Uzmanlar diş gıcırdatmayı çok kayda değer bir sorun olarak görmüyor. Başlıca manâlı olan ardından stresin yatıp yatmadığı.
Ne yapmalı?: Eğer dişlerle ilgili probleme ya da baş ağrılarına sebep oluyorsa tedavi zorunlu. defalarca engelleyemese de dişlik takmak bir çözüm olabilir. Stresten kaynaklanıyorsa ana bunun nedeni araştırılmalı.

KABUSLAR
Olası sebep: Stres kaynaklı veya rastlantısal olabilir.
Neden oluyor?: Kabus görüyor almak bir sorun teşkil etmiyor. Insanlar ortalama bir uyku sırasında beş veya altı rüya görüyor. Ama bunları yalnızca o anda uyanırsa hatırlıyor. Yani can sıkıcı kabuslar sürekli görülüyor olabilir ancak hatırlanmıyor.
Ne yapmalı?: Millet kabusların gerginlik kaynaklı olduğuna inanıp endişelenir. Ama her zaman kötü rüyalar gördüğümüzü unutmamalı. Uykunuzu artırarak bu sorunu çözebilirsiniz.

ARTI UYUMAK
Muhtemel sebep: Hipersomnia adı bahşedilen bu rahatsızlık, bir çeşitlilik hastalıktır.
Neden oluyor?: Hipersomnia genelde diğer psikiyatrik hastalıklara eşlik ediyor. Ara Sıra kimsesiz bulunuyor, bu durumda da uyarıcı ilaçlar kullanılıyor. Oysa daima patolojik olmayabiliyor. Şahsiyet özelliklerinin ya da ailesel yatkınlığın da bu rahatsızlığa yol açtığı kabul ediliyor.
Ne yapmalı?: Uzun dönemli hastalıklarda rastlanılan bu durum, bunalım rahatsızlıklarının kronik süreçlerinde de görülebiliyor. Eğer ciddi bir süreyse doktorunuza danışmalısınız.

ÇOK GEÇ UYUKLAMAK
Mümkün sebep: Doğal gövde saatinin bozulmuş olması.
Niçin oluyor?: Herkesin bir biyolojik saati vardır. Fakat bu zaman cümbür cemaat için 24 saatten oluşmaz, bazen 23 de olabiliyor. Bu da o kişiyi ‘gece kuşu’ yapıyor. Kişi ışık gibi bir takım dış faktörlerden de etkilenebiliyor. Gece yanan parlak ışık kişiye gün içindeymiş şehvetli verebiliyor, bu da uyumayı zorlaştırıyor. Melatonin hormonu, fazla ışık karşı salgılanmıyor ve bunun sonucunda kişi uykuya dalmakta zorlanıyor. Buna karşılık, geç uzanmak öğrenilmiş bir davranış ve yok edilebiliyor.
Ne yapmalı?: Yatmadan önce lambayı kapatın, hafif ışıklar kullanmaya uyarı edin, sizi gün ışığının uyandırmasına müsade verin.
Derleyen: Raye Askın

NITELIKLI UYKUNUN PÜF NOKTALARI
Doç. Dr. Bülent Çiftçi (Uyku Hastalıkları Teşhis ve Çare Merkezi)
Nitelikli ve iyi bir uykuyu yakalamanın bir takım püf noktaları var:
*Her gün aynı saatte uyanın.
*Gündüz vakti olabildiğince aydınlık ortamlarda bulunun.
*Sabah çalışmaya başlamadan önce birazcık yürüyüş yapın. Günlük yürüyüş süresi sıradan 45 dakikadan kısa olmasın.
*Aldığınız kafeini (Kahve, çay, çikolata) kısıtlayın. Günde iki fincandan pozitif kahve içmeyin.
*Sigarayı azaltın, uykuyla ilgili sorununuz varsa adamakıllı bırakmaya çalışın.
*Alkol alımını kısıtlayın.
*Uykunuz gelirse gündüz vakti kısa süreli uyuyabilirsiniz fakat gece uykusuzluk çekiyorsanız gündüz uyumamalısınız.
*Yatak odanızı uyku ve cinsellik dışarıda kullanmayın.
*Yatak odanızın ısı, ışık ve şamata açısından sizi gizli ettirecek şartlarda olmasına uyarı edin.
*Uykuya, uyanmayı istek ettiğiniz zamandan dokuz saat önce başlayın.
*Uyumadan bir saat önce jurnal aktiviteyi bitirin.
*Eğer yaklaşık 15 dakika süreyle uykuya dalamadıysanız kalkın ve diğer bir odaya gidin. Uykunuz gelinceye kadar gevşemeye çalışın, sonra tekrar yatağa gidin.

3 okunma

Etiketler : , , , ,

  Benzer Yazılar


  Yorumlar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu yazıya henüz yorum yapılmamıştır, yazı hakkındaki düşüncelerinizi paylaşmaktan çekinmeyin.

%d blogcu bunu beğendi: