Ağrısız doğum

  Sağlık ve Yaşam    26 Mart 2019
Yorum Yok

Ağrısız doğum

Tanımlama:
Adet kanaması sırasında ya da hemencecik öncesinde kasıklarda ortaya çıkan rahatsızlık ve kramp türünden ağrılara dismenore ya da menstrüel kramp adı verilir. Dismenore primer (1.cil) ve sekonder (2.cil) edinmek üzere iki şekilde incelenir.

Primer (birincil) dismenore :
Sıklıkla adet kanamasının başlangıcından sonraki ilk 1-2 yıl içinde ortaya çıkar ve kırklı yaşlara kadar sürebilir. Bazen kadınlarda birincil doğumdan daha sonra ağrılar hafifleyebilir. Ağrının nedeni rahimde ağrıya ve kasılmaya yol açan prostaglandin maddesinin yapımının artmasıdır.

Ağrı genelde adet kanaması başlamadan 1-2 gün önce ortaya çıkar, adetin birinci gününde belirginleşir ve çoğunlukla 2.günde sakinleşir. Sızı karnın daha aşağı kısmında gidip gelen gelen kramp şeklindedir. Sızı bir bölgede toplanabileceği gibi sırta, bele, kasıklara ve vulvaya (idrar yapılan tarafsızlık ve vajinal açık sözlülük) da yayılabilir. Ağrıya bazen terleme, takâtsizlik, iştahsızlık, bulantı, kusma, ishal, baş dönmesi, baş ağrısı, baygınlık, kabızlık gibi belirtiler eşlik edebilir.

Niçin sancılı adet görülür ?
Sancılı adet görme doğrusu normal adet görme mekanizmasının önemli bir parçası olan uterus (rahim) kasılmalarının kadın kadar sancı biçiminde hissedilmesidir. Bu uterus kasılmalarının amacı uterus iç tabakasını atılarak yenilenmesi esnasında oluşan kanama miktarını asgari seviyede tutmaktır. Kasılmalar sırasında uterusta bölgesel olarak prostaglandin adı verilen bir takım maddeler salgılanır. Ağrıya yol açan bu prostaglandinlerin ya fazla miktarda salgılanması veya kadınlarda prostaglandinlere sancı şeklinde aşırı duyarlılık oluştuğu kabul edilmektedir. Prostaglandin salgısı yumurtlama sonrasında oluşan bir durum olduğundan tipik olarak adet görmeden kısa süre önce başlayan adet bittikten daha sonra tümüyle kaybolan adet sancısı yumurtlama olduğuna dair belirtilerden biridir.

Sancılı adet görmenin nadir görülen nedenleri arasında serviks (rahim ağzı) girişi, kürtaj, enfeksiyon gibi nedenlere alt olarak daralmış olması ve buna alt olarak adet kanının “zorlukla atılması” ve spiral kullanımı yer alır.

Ne gibi belirtiler verir ?
Dismenore karnın alt bölgelerinde kramp güya ağrılar ve rahatsızlıklardır. Bu eşlik eden diğer belirtiler; Sırt ağrısı, baş ağrısı, bulantı, bacakların iç yüzünde hassasiyet olabilir. Dismenore ile birlikte adet öncesi gerginlik sendromu (PMS) de görülebilir fakat bu şart değildir. PMS genelde adet başlangıcından birkaç gün önce görülür. Dismenoreli kadınların yaklaşık %10-15′inde şikayetler olağan jurnal aktivitelerini kısıtlayacak dek şiddetlidir.

Eğer ağrılar;
Olağan vaktinde gelen bir adet kanamasına eşlik etmiyorsa,
her zaman olduğundan fazla daha şiddetli ise,
2-3 günden daha uzun sürüyor ise,
tekrar tekrar olandan daha farklı ise,
mutlaka bir hekim kontrolünden geçilmesi gerekir.

Sekonder (ikincil) dismenore:
Seconder (ikincil) dismenorede (ağrılı adet görme) altta yatan bir patolojik (hastalık yapan) durum mevcuttur. Bir kaç misal verecek olursak doğuştan olan kızlık zarının kapalı olması, bazı vajinal (hazneye ait) ya da rahime ait anormallikler ya da daha sonra ortaya meydana çıkan bir takım hastakıklar gibi… doğuştan olan problemler daha nadir olduğundan, sıklıkla daha genç yaşlarda ortaya çıkar.

Sekonder dismenore nedenleri nelerdir ?

1-Endometriozis
2-Yumurtalık kistleri ya da tümörleri
3-Pelvik inflamatuar rahatsızlık (PID)
4-Myomlar
5-Uterus polipleri
6-Rahim içi yapışıklıklar
7-Rahim içi araçlar
8-Rahim boynu darlıkları
9-Rahim tümörleri
10-İmperfore hymen (kızlık zarının adet görmeyecek şekilde bütün kapalı olması)
11-Çift uterus ya da uterusda septun bulunması
12-Enfeksiyonlar

Ne vakit jinekolojik değer biçme gerekir?
Adet sancıları ağrı kesicilerle kontrol altına alınabiliyorsa ve diğer bir jinekolojik bulgu yoksa jinekolojik tetkik gerekli değildir. Oysa adet sancıları çok şiddetli olup genel iyilik halini etkilemeye başlamışsa ve/ya da iş kaybına neden oluyorsa mutlaka jinekolojik değer biçme yapılmalı etkili bir çare uygulanmalıdır.

Jinekolojik değerlendirmenin fazla manâlı bir amacı vardır. Endometriozis (rahim iç tabakasının alışılagelmiş dışı bölgelerde bulunması), kronik enfeksiyon, yapışıklıklar, yumurtalık kistleri, uterus myomları ve öteki bazı jinekolojik hastalıklar kendilerine özgü belirtiler açık havada aynen adet sancısı gibi belirtiler de verebilirler. Yapılan jinekolojik tetkik bu durumların varlığını ortaya çıkarır ve böyle durumlarda çare ayrıntılarıyla farklı olur.

Nasıl teşhis konulur?

Tanıda ilk olarak hastanın öyküsü tartma kazanır. cevaplanması gereken bir takım sorular vardır. Bunlar:
Ağrının ne vakit olduğu
Ağrıyı dinmek için ne yapıldığı
Eşlik eden diğer bir şikayetin olup olmadığı
Doğum kontrol haplarının ağrıyı azaltıp azaltmadığı
Gün geçtikçe ağrının şiddetlenip şiddetlenmediği ve
Ağrılar nedeni ile aktivitenin bozulup bozulmadığıdır.

Ağrıların primer ya da altta yatan başka bir patolojiye bağlı olup olmadığını kavramak maksadıyla ayrıntılı bir tetkik yapılmalıdır. Herhangi bir enfeksiyon ya da kist gibi bir patolojiyi ayrım yapmak için kan ve idrar tetkikleri ile ultrason incelemesi birçok vakit zorunlu olmaktadır.

Primer dismenore tedavisi nasıl yapılır?
Dismenorenin (ağrılı adet görmenin) oluşmasını önlemek olası değildir. Sancı doktorun size nasihat edeceği ilaçları kullanarak hafifletilebilir. Yine;

Orta dereceli yöresel sıcak başvuru formu iyi gelebilir. Bunun için sıcak banyo ya da ayaklara sıcak başvuru formu (sıcak bir havlu, termofor) önerilir. Burada uyarı edilmesi gereken nokta sıcak başvuru direkt karına yapılmamalıdır; çünkü karın içerisinde herhangi bir iltihabı tepkime varsa bu karın zarına yayılabilir ve oldukça tehlikelidir.

daima iyi gıda ve bunun adet kanaması sırasındada sürdürülmesi ağrıyı azaltama da etkilidir. Eğer kişide adet kanamasından önce baş ağrısı, karında şişlik,…vb problemler oluyorsa adetten 1 hafta önce tuz kısıtlanmasına gidilebilir. Yine doğal idrar yaptırıcı olan maydanoz, ıhlamur, kuşkonmaz gibi besinlerin bu dönemde alınması ödemi(vücutta su toplaması)ve ödemin neden olacağı rahatsızlığı giderir.

Yeniden diyette B vitamini ve Mg (magnezyum)’dan varlıklı besinlerin alınması bu dönemde oluşan rahatsızlıkları ve ağrıyı gidermede asistan olur.

B Vitamininden varlıklı yiyecekler:

Et, balık, karaciğer, kurubaklagiller, yeşil yapraklı sebzeler, öteki sebzeler… Mg(magnezyum)’dan Zengin Yiyecekler:

Yağlı tohumlar(fındık, fıstık, susam…vb.), koyu yeşil yapraklı sebzeler, öğütülmemiş tahıllar(kepekli ekmek)

Ağrıyı gidermede kullanılan bir diğer yöntem ahenkli egzersizdir. Kas tonüsünü güçlendirici egzersizler ve nefes egzersizleri dismeonoreyi denetim eder. Menstrual problemleri önlemek ve kas tonusunu artmak için yüzme önerilen bir egzersizdir. Bunun yanına kişinin konut ortamında oluşturacağı hafif egzersizlerde ağrıyı azaltmada yardımcıdır.

Masajda ağrıyı azaltmada etkili bir yöntemdir. Ağrıyan bölgenin altına yoğurma tarzında ritmik masaj uygulanırsa ağrının algılanması azaltılabilir.

Uyumlu uyku,gerginliği azaltacağından ağrıyı denetleme etmede kullanılır.

Kişinin bayan olmaya ve adet görmeye ilişkin pozitif söylev takınmasında ağrıyı oluşturabilecek psikolojik etkenleri giderir.

Psikolojik faktörler primer (1.cil) dismenorenin nedenlerinden biri olarak kabul edilir. Bu yüzden cinsiyete ilişkin olumlu duyguların sergilenmesi ağrının azaltılması için önemlidir.

Sekonder dismenore tedavisi nasıldır?
Nedene yol açan hastalıklar zorunlu tıbbi ve cerrahi tedavi ile düzeltilir ve çare sonunda sızı azalır ya da kaybolur.

Nasıl tedbir alınmalıdır?

Dismenore alınacak bir takım basit önlemler ile bir miktar engellenebilir. Mesela adet kanaması öncesinde ve esnasında kahve, dere, kola, çikolata gibi kafein taşıyan gıdalardan uzak durulması, karın bölgesine masaj yapılması, uzun zaman ayakta durmaktan ya da yürüyüş yapmaktan kaçınılması şikayetler üzerinde olumlu tesir yaratır. Fazla halsiz, sinirli kişilerde adet sancısı daha artı görülür. böylece kanama sırasında dinlenmek son derece önemlidir. Tekrar kabızlığı olanlar bu sancıları daha şiddetli yaşarlar. Lifli gıdaların bol tüketilmesi kabızlığı önler. oldukça çok su içilmesi, sigaradan uzaktan durulması, pozitif miktarda alkol tüketilmemesi gibi basit ve kısa süreli önlemler ile sancılı adet kanamaları birazcık daha sıcacık geçirilebilir.

15 okunma



  Benzer Yazılar


  Yorumlar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu yazıya henüz yorum yapılmamıştır, yazı hakkındaki düşüncelerinizi paylaşmaktan çekinmeyin.